Pagtingin at Pagkilos

May mga ilang bagay na tinitignan nang walang halaga dahil wala itong pakinabang sa kanila. Nakabatay minsan ang pagbibigay natin ng halaga sa isang bagay, pangyayari o tagpo kung meron itong magandang idudulot sa atin, o kung meron tayong gustong patunayan. O kung sa mas mabigat na salita, ipaglaban. Pero sa huli, nakabatay pa rin sa atin ang desisyon. Tayo pa rin ang maghuhusga kung anong trip nating gawin.

Noong unang linggo ng Agosto, naganap ang pinakaaabangang pagtatagpo ng magagaling na DOTA teams sa mundo. Sa Seattle, ginanap ang nakaraang The International 5 (TI5) kung saan naglaban ang mga pinakamagagaling na DOTA 2 teams para sa 6 na milyong dolyar. Para sa iba, walang halaga. Pero sa mga dumalo at lumahok, ito raw ang buhay nila. Karamihan sa mga manlalaro ay nag-aaral. Meron mga manlalaro tulad ni Eternal Envy ng Cloud 9 na pinagliban muna ang pag-aaral pansamantala para sa paglalaro ng DOTA, pero sa kabila nito ay nakakakuha pa rin siya ng A+ na grado sa eskwelahan. Si Suma1l, 16 taong gulang, ang pinakabatang manlalarong nagwagi sa TI, ay kasalukuyang nasa hayskul. Kakaiba rin ang motibasyon ng mga manlalarong ito para ituloy ang DOTA, at hindi talikuran ang nakasanayang pagpasok sa institusyon at edukasyon.

Sa Finals, nagharap ang Evil Geniuses ng Amerika at CDEC Gaming ng China. Nakakatuwa lang isipin na kahit sa e-sports patuloy na magkalaban ang Amerika at China. Hindi lang ito basta labanan ng pinakamagagaling na DOTA player, kundi ang pagpapakita nang husay ng internet connection at imprastraktura, na meron ang dalawang bayan na ito. Sa huli, nagwagi ang Evil Geniuses ng Amerika. Pero hindi puwedeng isantabi ang husay ng CDEC, dahil nagmula sa “amateur bracket” ang koponan na ito. Walang nakakakilala kung sino sila, bukod sa mga kapwa nila Chinese DOTA players.

6 na milyong dolyar. Ngayon, mas naiintindihan na siguro natin kung ano nga ba talaga ang halaga ng DOTA para sa mga manlalarong ito. Pero bukod sa kasikatan at pera, meron din mahalagang tignan sa kasalukuyang lagay ng mga manlalaro natin ng DOTA. Ang e-sports sa Pilipinas ay hindi pa rin ganun binibigyan ng halaga. May problema tayo sa pagkilos para makilala ito, pero hindi na atin alam saan magsisimula. May problema tayo sa pagtingin, hindi natin alam kung ano ba talaga ang problema. Meron ng mga bootcamp para sa iilang team natin, pero sasapat na ba ang mga ito para makalabas tayo sa South East Asia, at lumahok sa mas malalaking DOTAhan sa mundo? Paano ba naitatawid ng mga manlalaro natin ang sobrang bagal ng internet connection sa Pilipinas? Paano nila napagsasabay ang pag-aaral at DOTA? Ano nga ba talaga ang mas mahalaga?

Siguro, nasagot na natin ang problema sa isyu ng lugar. Kung lugar lang ang pag-uusapan, marami na tayong pwedeng gawing bootcamp. Napakaraming computer shop sa Pilipinas. Sa sobrang dami, lahat nag-aagawan ng internet connection.

Bukod dito, kung titignan ang mga nakaraang nanalong team sa TI, masasabi natin na bukod sa mahusay ang kanilang pag konek sa World Wide Web, suportado sila ng mga maraming organisasyon. At ang mga manlalaro ay may pagkiling pa rin sa edukasyon.

Sa huli, maiisip natin na hindi lang ito basta usapin ng lugar at internet connection. Usapin din ito ng pagpapahalaga sa mga manlalaro, at pagpapahalaga ng mga manlalaro sa kasalukuyang nangyayari sa atin. Hindi sapat ang pagiging isang DOTA player kung DOTA lang ang iniisip niya. Mas lalong hindi sapat kung ang imprastraktura lang ang ating titignan, dahil kung ito lang, malamang hindi rin sapat ang magiging solusyon.

[Update] Mga kaganapan netong nakaraan lang: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10201000955704050&set=a.1419167217149.41759.1771736401&type=1&fref=nf

Sa pagbabasa at pagsusulat

Naalala ko pa noong nagsisimula pa lang ang ako magsulat. Hirap na hirap akong isulat ang letrang A. Galit na galit naman sa akin ‘yung tita kong nagtuturo, kasi hindi ko mapantay yung nasa gitna ng dalawang pahigang linya sa letrang A. Yun kasi ang pinakaimportanteng letra, dahil bukod sa maraming salitang nagsisimula sa letrang A, ito rin ang simula ng pangalan ko.

Noong natuto na akong magsulat, hindi pa rin natuwa ang tita ko. Wala kasi sa ayos ang mga salita. Magulo. Kung minsan, hanggang ngayon magulo pa rin ako magsulat. Hindi ko pa rin maisaayos kung ano ba ang dapat mauna sa mga nag uunahang ideya sa utak ko. Dito siguro papasok yung aspeto ng pagreresiba at pagbabasa.

Alam naman ng lahat yun. Pero hindi lahat ginagawa. Sa pagbabasa, nakakakuha ng iba’t ibang klase ideya, maraming klase ng ugali, pagkukuro mula sa iba’t ibang klaseng tao. Sabi nga ng isang manunulat, ang mga libro daw ay katumbas ng iba’t ibang personalidad.

Kung susundin ko ang ganung patingin, malamang totoo nga. Kung ang isang nagsusulat ay isang estudyante, malamang ang mga sinusulat niya ay tungkol sa buhay eskwela. Kung working student, edi eskwela-trabaho ang kanyang isusulat. Pero hindi naman sa lahat ng pagkakataon ay nangyayari ‘yun.

Kung sa pananaliksik, minsan ang kanyang sinusulat ay malayo sa kanyang pagkatao, kundi sa pagkatao ng kanyang pinag-aaralan. Makikita ang mga ganitong klaseng pagsusulat lalo na sa mga nag-aaral sa kumunidad o pamanayan. Iniiwasan kasi ng mananaliksik na matabunan nang husto boses ng kanyang pinag-aaralan. Sinubukan niyang dumistansya, upang mas mapalitaw ang boses ng pamayanan. Pero, hindi rin minsan maiiwasan talagang magbigay ng sariling pagtingin, dahil kailangan din naman ito sa ibang bahagi ng pag-aaral. Lalo kapag sobrang matagal ka nang nakalubog sa kuminidad na iyong pinag-aaralan, dahil pakiramdam mo, parte ka na ng kanilang pang araw-araw. Pero hindi pa rin.

Dito na papasok ang kahalagahan ng mga datos at babasahin para sa pagsusulat, hindi lang sa pananaliksik, kundi sa kahit anong klaseng pagsulat. Mahalagang maiparinig din natin ang mismong boses sa pagsusulat, tulad nga ng sinabi kanina, nandito sa sinusulat natin ang ating personalidad. Mahalaga rin ang ating sinusulat ay merong pinagbabatayan. Kumbaga bago ka maghatol, maganda ‘yung meron kang ebidensya sa bawat bitaw. Mahirap kasi kapag nanggagaling sa lang sa sariling pagkukuro lahat ng impormasyon, ikaw mismo minsan hindi mo na maintindihan ang sarili mo. Naalala ko si Gay Talese (1992) sa kanyang sinulat na “Unto the Sons”. Ito ang libro tungkol sa kanyang Italyanong Amang nasama sa ikalawang digmaang pandaigdig. Nagpunta siya sa bansa ng kanyang Ama, para kumuha ng datos mula sa mga kamag-anak, sulat, personal na dyornal at interbyu. Idinuktong niya ang sariling pinagdaan ng kanilang pamilya sa mga malalaking isyu ng kanilang panahon. Hinubog ni Talese ang mga ideya, mula sa pananaliksik. Ang mga gusali, bintana, pangalan ng lugar at iba pa, ay hindi hango sa kanyang sariling isip. Ito ay nagmula sa kanyang mahabang pag-aaral sa bayang pinanggalingan ng kanyang ama.

Masarap magsulat ng mga bagay na alam mong kaya mong panindigan dahil nilunod mo sa mga datos mula sa pananaliksik ang detalye ng iyong sinulat.